Zydeco

Zydeco (Zajdeko, franc. "les haricots", engl. "snap beans", kuvan pasulj...) je vrsta americke folk muzike, koja se razvila tokom druge polovine XIX veka kao vokalna muzika crnih kreola francuskog govornog podrucja iz juzne i jugozapadne Luizijane. Za vreme prve polovine XX veka ovu dusevnu, tesko sinkopiranu, izvornu urodjenicku muziku otkrili su etnomuzikolozi i pocelo je sa izdavanjem ploca. Uglavnom brzog ritma, uz dominaciju klavirske harmonike ili "dugmetare", i jedne vrste daske za pranje vesa, poznate pod nazivom "trenica" ili "frotoar", zajdeko muzika je originalno nastajala na kucnim igrankama na kojima su se sastajali i druzili crnci, i ljudi bez rasnih predrasuda na jugu Luizijane. Kako su se nadalje razvijale zajednice Kreola, zajdeko muzika se preselila u drustvene centre katolicke crkve, i kasnije u seoske plesne dvorane i nocne klubove. Kao rezultat, ova muzika je primala uticaje valcera, bluza, rokenrola, i ostlaih vaznijih muzickih pravaca naseg vremena. Danas, tradicija se menja, i kako se evolucija u muzici nastavlja, ovaj pravac zadrzava svoje relevantne karakteristike, jos uvek uvodeci nove zanrove poput regea, urban hip-hopa, ritma i bluza, soula, ska, roka, Afro-Karipskog i ostalih stilova koji nadogradjuju tradicionalne forme.

Prvu zajdeko grudnu trenicu dizajnirao je Klifton Senije (Clifton Chenier), "Kralj zajdeka", 1946. godine dok je sa svojim bratom Klivlendom radio u rafineriji nafte u Port Arturu, u Teksasu. Prvu trenicu prema Senijeovom dizajnu napravio je, na njegov zahtev, njegov zemljak iz Luizijane, Vili Landri (Willie Landry), majstor varilac, koji je takodje radio u rafineriji. Ova trenica, posebno dizajnirana za ovu vrstu muzike kao perkusionisticki instrument, nalazi se u stalnoj postavci Smitsonijan instituta.

Ostali instrumenti koji se koriste su harmonika, gitara, bas gitara, bubnjevi, violina, duvacki instrumenti i klavijature.

Najistaknutiji predstavnici ovog pravca su, pored vec pomenutog Senijea, The Zyderythmics - British Zydeco band, The Zydepunks, Buckwheat Zydeco, Chubby Carrier And The Bayou Swamp Band, Mojo and the Bayou Gypsies, with Mojo and Zydeco T Carrier, Nathan Williams and the Zydeco Cha Chas, Zydeco Force, Loco Zydeco, Zydecopious, Boozoo Chavis, Queen Ida, Beau Jocque, Geno Delafose, Chris Ardoin, Step Rideau, JPaul Jr., Preston Frank, Keith Frank, Ton Ton Gris Gris, Fernest Arceneaux, Rosie Ledet.

Vredi poslusati:

Clifton Chenier

Clifton's Blues, (Elko Records), 1954

I'm Here, (Alligator Records), 1982

Chubby Carrier And The Bayou Swamp Band

Bottom of Form  Bayou Road 2006, Swampadelic Records

1994 French Rockin' Boogie (Rounder)

1996 That's What I'm Talkin' About! (Rounder)

1998 La Chanson Perdue (Rounder)

2003 Everybody's Dancin' (Times Square)