Fish Tank (2009)

Akvarijum

Jasna Obradović





Originalni naziv: Fish Tank
Scenario: Andrea Arnold
Uloge: Katie Jarvis, Michael Fassbender, Kierston Wareing, Rebecca Griffiths
Žanr: drama
Trajanje: 123 min
Proizvodnja: Velika Britanija, 2009.

Mia (Katie Jarvis) je problematična 15-ogodišnjakinja koja živi sa majkom i sestrom u siromašnim blokovima Eseksa. Izbačena iz škole i odbačena od vršnjaka, provodi dane u gluvarenju i opijanju (kad uspe da se dočepa alkohola), i jedini beg od grube svakodnevice nalazi u brejkdensu. A, onda se zaljubljuje u majčinog novog dečka Connora (Michael Fassbender).

Ova priča je milion puta ispričana, ali ne na način na koji to čini Andrea Arnold. S jedne strane nastavlja tradiciju britanskog neorealizma (tzv. „realizam sudopere“) u maniru Kena Loacha i Mikea Leighja. Služeći se jednostavnom tehnikom snimanja i ručnom kamerom verno prikazuje depresivni ambijent u kom tavori radnička klasa: industrijsku zonu i vresište, turbine i napuštene stanove. Taj prostor naseljavaju disfunkcionalne porodice, mlade, propale majke sa ogromnim seksualnim apetitima, opasni momci sa pit bulovima, devojčice koje psuju, puše i piju. Rediteljka film lišava čak i muzičke pozadine – sve je potpuno ogoljeno, bez ukrasa i efekata koji bi gledaocu sugerisali šta da misli i oseća.

Međutim, Akvarijum prevazilazi okvire socijalne drame. U sirove slike rediteljka odvažno i uspešno unosi lirske elemente (susret sa konjem, hvatanje ribe golim rukama, ples za Connora), dajući filmu novu, poetsku dimenziju. Atmosfera je nabijena najrazličitijim emocijama, od besa do seksualne tenzije, bez trunke melodramatičnosti i sentimentalizma. Scene u kojima je predstavljena Mijina zanesenost Connorom po delikatnosti i romantičnosti podsećaju na ekranizacije romana Jane Austen, samo erotizovane. Akumulirani emotivni naboj konačno se eksplozivno oslobađa kroz odmazdu razočarane tinejdžerke u poslednjoj fazi filma, zlokobnoj i mračnoj poput sudbonosne vode kraj koje se odigrava rasplet i koja na momente vraća u sećanje prethodni film Andree Arnold, Red Road.

Pošto je sve prikazano iz Mijinog ugla, veliki teret je pao na mladu Katie Jarvis, devojku bez ikakvog glumačkog iskustva, koju je rediteljka angažovala nakon što je slučajno prisustvovala njenoj bučnoj svađi sa dečkom na železničkoj stanici. Jarvisova kao da iz privatnog života crpi inspiraciju za tumačenje lika besne tinejdžerke u konstantnom grču (čak su i njeni plesni pokreti kruti i inhibirani). Ni ostali po kvalitetu ne zaostaju za njom: harizmatični Fassbender omađijao je i Mijinu porodicu, i gledaoce, dok je Kierston Wareing u ulozi majke slika i prilika onoga što bi Amerikanci nazvali trailer trash.



Koliko god ostali likovi bili složeni, i više za žaljenje, nego za osudu, Arnoldova samo glavnoj junakinja namenjuje drugačiju sudbinu (zašto da ne, zaslužila je?). U momentu kada se tragedija zloslutno nadvije nad njom, spašava je najgoreg i izvlači iz klaustrofobičnog akvarijuma u kom živi, sugerišući na kraj bolne faze odrastanja. Otuda kraj filma nosi nadu i neizvesnost plivanja u velikom moru.